Migrena – kiedy ból głowy staje się chorobą

Migrena jest jedną z najczęstszych chorób neurologicznych na świecie. Czym właściwie jest i jak się objawia?

Migrena jest pierwotnym bólem głowy. Oznacza to, że nie jest spowodowana konkretnym uszkodzeniem ani patologią organiczną mózgu, lecz nieprawidłowościami neurofizjologicznymi na poziomie neuroprzekaźników.

Głównym objawem migreny jest bardzo silny, nawrotowy ból głowy. Należy podkreślić, że migrena nie jest zwykłym bólem, który przechodzi po jednej tabletce. To ból, który powraca, nasila się i może uniemożliwiać normalne funkcjonowanie oraz pracę. W skali świata migrena jest najczęstszą chorobą neurologiczną.

Coraz więcej mówi się o genetycznych uwarunkowaniach migreny. Jak duże mają znaczenie?

Szacuje się, że u około 40% pacjentów za napady migreny odpowiadają czynniki genetyczne. Bardzo często obserwujemy dodatni wywiad rodzinny. Szczególnie widoczne jest to u kobiet, u których nawet 60% przypadków może mieć podłoże genetyczne.

Jak wygląda typowy napad migreny?

Atak migreny jest napadem bardzo silnego bólu głowy, często poprzedzonego czynnikiem spustowym. Migrena nie lubi skrajności. Czynnikiem wywołującym może być zarówno stres, jak i jego nagły brak. Znana jest na przykład migrena weekendowa.

Napad może być związany z głodem, przejedzeniem, odwodnieniem czy spożyciem określonych produktów, takich jak czerwone wino lub sery. U wielu osób nie udaje się jednak jednoznacznie ustalić czynnika wyzwalającego.

Ból rozwija się stopniowo, ale stosunkowo szybko. Często poprzedza go aura migrenowa, obejmująca zaburzenia widzenia, zawroty głowy czy bóle brzucha. Następnie pojawia się silny ból głowy, któremu mogą towarzyszyć nudności, wymioty i światłowstręt.

Nieleczona migrena może przejść w postać przewlekłą. Wówczas bóle są mniej intensywne, ale występują bardzo często – nawet codziennie. Dlatego tak ważne jest wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia.

W jaki sposób diagnozuje się migrenę?

Migrenę rozpoznajemy na podstawie charakterystycznych objawów klinicznych, prawidłowego badania neurologicznego oraz często po wykluczeniu innych przyczyn za pomocą badań obrazowych, takich jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny mózgu.

Podstawą diagnostyki pozostaje jednak dokładny wywiad lekarski przeprowadzony przez neurologa oraz badanie neurologiczne.

Jak obecnie wygląda leczenie migreny?

Leczenie migreny polega zarówno na skutecznym przerywaniu ostrych napadów bólu, jak i na ich profilaktyce. Do dyspozycji mamy leki, takie jak tryptany i gepanty, stosowane w leczeniu napadów migreny.

W profilaktyce wykorzystuje się również przeciwciała monoklonalne anty-CGRP. Ich celem jest zmniejszenie liczby napadów bólowych oraz ograniczenie ryzyka rozwoju migreny przewlekłej. Należą one do najskuteczniejszych metod profilaktycznego leczenia migreny i są rekomendowane przez aktualne wytyczne kliniczne.

Dlaczego u części pacjentów tradycyjne leczenie nie przynosi oczekiwanych efektów?

U niektórych osób leczenie okazuje się nieskuteczne, szczególnie gdy nie jest prowadzone zgodnie z zaleceniami lub stosowane są niewłaściwe dawki leków.

Przed zastosowaniem nowej terapii należy wykorzystać dostępne leki pierwszego i drugiego wyboru. Bardzo ważna jest również współpraca pacjenta oraz unikanie nadużywania leków przeciwbólowych.

Nadmiar leków przeciwbólowych, szczególnie dostępnych bez recepty, jest jednym z głównych czynników ryzyka przejścia migreny epizodycznej w migrenę przewlekłą.

Jak wygląda leczenie z wykorzystaniem najnowszych terapii?

Leczenie przeciwciałami monoklonalnymi polega na podawaniu leków w formie zastrzyków podskórnych raz w miesiącu lub wlewów dożylnych raz na trzy miesiące.

Terapie pozwalają ograniczyć liczbę napadów migrenowych oraz przerwać przewlekły charakter choroby. Co ważne, są również bardzo bezpieczne i mogą być stosowane u osób młodych, dorosłych oraz kobiet w wieku rozrodczym.

Czy leczenie można łączyć z innymi lekami przeciwmigrenowymi?

Tak. Przeciwciała monoklonalne można łączyć z lekami przeciwbólowymi, tryptanami i gepantami.

W praktyce skuteczność tej terapii często powoduje jednak, że pacjenci znacznie rzadziej potrzebują leków doraźnych.

Czy podczas terapii pacjenci mogą normalnie pracować i prowadzić aktywne życie?

Tak. Leki są dobrze tolerowane, nie wpływają na koncentrację, uwagę ani czas reakcji. Pacjenci mogą normalnie pracować, prowadzić samochód i wykonywać codzienne obowiązki.

Obecnie uważa się je za jedne z najbezpieczniejszych leków stosowanych w leczeniu przewlekłej migreny.

Kiedy można spodziewać się pierwszych efektów leczenia?

Wielu pacjentów zgłasza znaczącą poprawę już po pierwszej dawce leku.

Należy jednak pamiętać, że efekt utrzymuje się podczas regularnego podawania preparatu. Zazwyczaj terapia trwa od kilkunastu miesięcy do kilku lat, choć nie oznacza to leczenia przez całe życie.

Czy terapia całkowicie eliminuje migrenę?

Terapia znacząco zmniejsza zarówno częstotliwość, jak i natężenie bólu.

U wielu pacjentów efekty są bardzo dobre i silne napady migrenowe praktycznie nie występują. Reakcja na leczenie jest jednak indywidualna. U większości chorych terapia pozwala osiągnąć bardzo dobrą kontrolę nad chorobą.

Materiał opracowano na podstawie rozmowy z dr hab. n. med. Jackiem Staszewskim, profesorem WIM, neurologiem w Affidea neuraCare Centrum Leczenia Zaburzeń Pamięci.

Diagnostyka oraz leczenie migreny prowadzone są w Affidea neuraCare Centrum Leczenia Zaburzeń Pamięci w Warszawie. Osoby doświadczające nawracających bólów głowy lub objawów mogących wskazywać na migrenę powinny skonsultować się z neurologiem w celu ustalenia rozpoznania i omówienia dostępnych metod leczenia.

Affidea neuraCare Centrum Leczenia Zaburzeń Pamięci
ul. Grochowska 312, Warszawa